Η ιστορία του χωριού

 
 

Στην αρχαιότητα κοντά στο Ορφάνι βρισκόταν η πόλη Φάγρης. Τα κατάλοιπά της έχουν εντοπιστεί στη θέση Κανόνι, μαζί με νεκροταφείο της ύστερης αρχαϊκής έως ελληνιστικής περιόδου, το οποίο περιλαμβάνει και μακεδονικό τάφο. Στη θέση Μετόχι Ορφανίου Κάρυανης, έχει εντοπιστεί το νεκροταφείο της Ρωμαϊκής περιόδου. Στη θέση Παλιό Λατομείο έχει εντοπιστεί νεκροταφείο κλασικής - ελληνιστικής περιόδου.

Το χωριό αρχικά ήταν κτισμένο νοτιότερα. Στη μέση του παλιού χωριού βρισκόταν πλάτανος, όπου κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821 κρεμάστηκαν μοναχοί από το μετόχι της μονής Διονύσου. Νότια του χωριού βρίσκεται οχυρό, γνωστό και ως Φρούριο της Κοντέσας, το οποίο κατασκευάστηκε το αργότερο τον 18ο αιώνα από τους Οθωμανούς ώστε να ελέγχουν το δέλτα του Στρυμόνα.

Μέχρι την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923, είχε μικτό πληθυσμό χριστιανών και μουσουλμάνων, ενώ μετά την ανταλλαγή πληθυσμών, στο Ορφάνι εγκαταστάθηκαν 32 οικογένειες. Η κύρια εκκλησία του χωριού, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, κτίστηκε το 1962 και σε αυτή φυλάσσονται εικόνες του 19ου αιώνα τις οποίες έφεραν Γαρασαριώτες Πόντιοι.

Το Ορφάνι αναπτύχθηκε βορειότερα από το παλαιό χωρίο, του οποίου τα ερείπια είναι και σήμερα εμφανή. Στο κέντρο σχεδόν του χώρου αυτού ο παλαιός πλάτανος, όπου κατά την παράδοση κρεμάστηκαν οι Διονυσιατές μοναχοί το 1821. Εδώ λέγεται ότι υπήρχε ο ναός του Αγ. Γεωργίου. Οι παλαιότεροι κάτοικοί του λέγουν ότι στο χωρίο το 1912-1913 είχαν έλθει μερικές οικογένειες (όπως η οικογένεια Τοπαλίδη) από το Γαράσαρι του Πόντου - ίσως, αυτοί να έφεραν και ορισμένα εκκλησιαστικά σκεύη που σώζονται στον παλαιό ναό της Θεοτόκου, όπου σήμερα το Κοιμητήριο του χωρίου. Αυτοί οι Γαρασιώτες έφθασαν στο Ορφάνι, αφού πρώτα πέρασαν από την Καβάλα και εργάσθηκαν ως εποχιακοί εργάτες. Σ' αυτούς προσετέθησαν και άλλες ποντιακές οικογένειες το 1922 προερχόμενες από το Τοκάτ, το Γαρασάρι, την Νικομήδεια, αλλά και λίγο μετά άλλες 600 ποντιακές οικογένειες από τον Καύκασο, οι περισσότερες των οποίων εγκαταστάθηκαν στην συνέχεια στην Ποντοκώμη Κοζάνης, αφού προηγουμένως έχασαν πολλούς δικούς τους από την ελονοσία που μάστιζε την περιοχή.